Himal Khabar

सरकारको मनमौजी निर्णयमा अदालतको रोक

वर्तमान सरकारले करीब सात महीनामा गरेका केही ठूला निर्णयहरूलाई अदालतले अन्तरिम आदेशले रोकिदिएको छ भने केही निर्णय बदर गरिदिएको छ। सत्तारूढ दल रास्वपाका नेता/कार्यकर्ताले अदालतको यस्तो कामकारवाहीलाई कार्यपालिकामाथि हस्तक्षेपको रूपमा बुझिरहेका छन्।

भारतमा सरकारविरोधी संघर्ष लोकतन्त्रको प्राणप्रतिष्ठा बचाउन भइरहेको छ — अपूर्वानन्द झा

भारतमा लोकतन्त्र र नागरिक अधिकारका विषयमा निरन्तर लेख्दै आएका दिल्ली विश्वविद्यालयका प्राध्यापक अपूर्वानन्द झासँग हिमालखबरका लागि शमशाद अहमदले निर्वाचन आयोगको भूमिका, भारतीय जनता पार्टी (भाजपा) नेतृत्वको सरकारको कार्यशैली, प्रतिपक्ष र मिडियाको अवस्था तथा नेपाल–भारत सम्बन्धबारे कुराकानी गरेका छन्। प्रस्तुत छ, कुराकानीको सम्पादित अंशः

मुक्कुमलुङ र मुन्धुम: इतिहास, आस्था र रैथाने पहिचानको जीवित भूगोल

मुक्कुमलुङ एउटा भौगोलिक पर्वत वा आर्थिक लाभ लिने केबलकार परियोजनास्थल नभएर लिम्बू समुदायको मुन्धुमी परम्परा, सांस्कृतिक स्मृति र प्रकृतिसँगको सम्बन्ध जोडिएको जीवित ऐतिहासिक धरोहर हो । मुन्धुमी आख्यान अनुसार यो पर्वत लिम्बू समुदायको आदिम पुर्खा थलो (ओरिजिन प्लेस) र पहिचानको आधार हो, जहाँबाट लिम्बूहरू अन्यत्र विस्तार भएका थिए। यति ठूलो ऐतिहासिक र आध्यात्मिक महत्त्व बोकेको रैथाने समुदायको धरोहरमा उनीहरूको सहमतिविपरीत अघि बढाइएको यो विवादित केबलकार निर्माण कार्य सदाका लागि पूर्ण रूपमा रोकिनुपर्छ।

‘नेपाली’ पत्रिकाको पाना पल्टाउँदै जाँदा

स्व. कमल दीक्षितको प्रकाशनमा निरन्तर ५६ वर्ष त्रैमासिकका हिसाबले छापिएपछि हाल यो वार्षिकमा परिणत भएको रहेछ। ५६ वर्षसम्म एउटा पत्रिकालाई निरन्तरता दिनु भनेको सानो कुरा होइन। त्यसै पनि कमल दीक्षित दार्जीलिङ–कालेबुङका साहित्यिकहरूमाझ धेरै ठूलो नाम हो।

पृथ्वी बचाउने खेतीपाती पुस्तक

हामीले आफ्नो माटो बिगार्‍यौं, कृषिमा जैविक विविधता गुमायौं, व्यापारघाटा खेप्दै छौं र साना किसानलाई भूमिबाट बेदखल तथा विस्थापित हुन बाध्य पार्दै छौं। तर अब बाटो सुधार्नुपर्नेछ। प्रकृतिमैत्री हुनुपर्छ र कृषिलाई व्यापारको माध्यम मात्र नभएर सामाजिक दायित्वका रूपमा स्थापित गर्नुपर्छ।

रूपकी रानी रूपौली !

रुकुमपूर्वको रूपौली भेगमा अग्ला हिमाल, नीलाम्मे हिमताल, बुकीपाटन र अनौठो भूगोलको बेग्लै आकर्षण छ। प्रकृतिको यही सुन्दरता नजिकबाट नियाल्दै लेखक सुरवीन्द्र के. पुनले गरेको यात्राको अनुभूति, जहाँ हरेक मोडमा नयाँ दृश्य र नयाँ रहस्य भेटिन्छन्।

सियोधागोः संघर्षमा फुलेको जीवनको कथा

‘सियोधागो’ नेपाली समाजको कथामात्र होइन, एउटा परिवारको कथा पनि हो । तर त्यो परिवारको कथा पनि समाजका मूल्यमान्यतासँग प्रत्यक्ष रूपमा जोडिएको छ ।

अशान्त समयका विद्रोही कवि

बर्तमानको रुचिको आयतन फराकिलो थियो । उनी सिनेमा, बृत्तचित्र र संगीतमा रुचि राख्थे र जानकार पनि थिए । उनी शहरमा हुने चलचित्र महोत्सव र प्रत्येक पूर्णिमाका दिन किरातेंश्वरमा हुने शास्त्रिय संगीतको नियमित दर्शक र श्रोता थिए । लामो पदयात्राका पारखी थिए । चुरोटका अम्मली थिए, मदिरालाई प्रेम गर्थे ।

पहिचान, स्मृति र रैथाने चेतनाको दस्ताबेज

कथाकार सुरेश यक्सो लिम्बूको कथासंग्रह ‘पेनिबा’ गाउँघरको जीवन, लिम्बू संस्कार–संस्कृति, रैथाने भाषा र पुराना स्मृतिदेखि प्रवासी जीवनका भोगाइसम्म फैलिएको छ। १५ कथामार्फत उनले नेपाली समाजका फरक–फरक पाटा र मानवीय सम्बन्धका अनेक आयामलाई कथामा बुनेका छन्। कथासँगै आएका चित्र, पालाम, स्थानीय परिकार र सांस्कृतिक प्रसंगले पुस्तकलाई अझ जीवन्त बनाएको समीक्षक जानु काम्बाङ लिम्बूको अनुभव छ।

द्वन्द्वबाट उम्किएकी लीला शर्माले क्यान्सरसँग गरेको लडाइँ

द्वन्द्वबाट उम्किएकी लीला शर्माले क्यान्सरसँग गरेको लडाइँ

नेपाल एकीकरण पदमार्गमा सेनाले भुलेको बाटो

नेपाली सेनाले निर्माण र यात्रा अभ्यास गरेको एकीकरण पदमार्ग विदुर नगरपालिका–२, नुवाकोटको शेरा दरबारसम्म पुगेको छ। त्यहाँबाट त्यो मार्ग मूलबाटो भुलेर मालाकोट हुँदै ककनी लाग्छ। यही विन्दुमा मूलबाटो भुलिएको छ र वास्तविक एकीकरण पदमार्ग छुटेको छ।

माथि बदलिंदो हिमाल, तल जोखिममा जलविद्युत् र स्थानीय आम्दानी

हिमाली क्षेत्रको हलचलले जलविद्युत् आयोजनाको सुरक्षा र बिजुलीबाट समृद्धि हासिल गर्ने सपनालाई अनिश्चित बनाएको छ। एकपछि अर्को बाढीको असर विद्युत् उत्पादन र लगानीमा मात्र सीमित छैन, त्यसको प्रभाव रोयल्टीमा निर्भर स्थानीय तहको बजेटसम्म फैलिएको छ।

आमाहरू बिते, प्रश्न बाँकी छ

नेपालमा सशस्त्र विद्रोह सकिएको दुई दशक पुग्न लाग्यो। यसबीच १६ प्रधानमन्त्री चुनिए, १५ सरकार फेरिए, तीन जना राष्ट्रपति बने, सत्ता फेरियो, संविधान फेरियो। तर केही परिवारका लागि युद्ध अझै सकिएको छैन। उनीहरूको उही प्रश्न छ—खोई हाम्रो मान्छे?

स्थानीय तहलाई संविधानले अधिकार दियो, सरकारले नियन्त्रण गर्न खोज्यो

रसुवासँग मिल्दोजुल्दो बूढीगण्डकी बाढी: हिमालदेखि तल्लो तटसम्म विपत्

रसुवा, बूढीगण्डकी, थामे, सेती र मेलम्ची बाढीको शुरूआती कारण फरक भए पनि यसले हिमाल अस्थिर भइरहेको र तल्लो नदी तटमा जोखिम बढाइरहेको देखाउँछ ।

सरकारी आयोजनाले रूख काटे, अर्थ मन्त्रालयले क्षतिपूर्ति तिरेन

पूर्वाधार विकासका नाममा हरेक वर्ष हजारौं रूख काटिन्छन्। काटिएका रूखको सट्टा वन विकास गर्ने उद्देश्यले स्थापना गरिएको कोषमा अर्थ मन्त्रालयबाटै आठ अर्ब ५४ करोड रुपैयाँभन्दा बढी रकम आउन बाँकी छ। कोषमा रकम नआउँदा वन संरक्षण, वृक्षरोपणदेखि जैविक विविधता जोगाउने कामसम्म प्रभावित हुँदैछ।

बालेन्द्र शाहको मुखपत्र र भदौ विध्वंसको पात्र ‘आरओएनबी’

काठमाडौं नगर प्रमुखमा उठेदेखि प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहको प्रचार र बचाउ गर्ने रुटिन अफ नेपाल बन्द फेसबुक पेज र त्यसका संस्थापक तथा अध्यक्ष भिक्टर पौडेल भदौ २३ र २४ का घटना तथा विध्वंसमा समेत प्रत्यक्ष संलग्न थिए। रुटिन अफ नेपाल बन्द राजनीतिक प्रणाली फेरबदल गर्न कसरी प्रयोग भयो? त्यसबापत प्रधानमन्त्री शाहले कसरी कृतज्ञता फर्काए?

सेतो हिमाल कालो हुँदाको दुर्दशा

“बढ्दो तापक्रमले हिउँ पग्लँदा हिमालको स्वरूप नै बदलिएर कालो पहाड बन्दैछ। अचेल कुनबेला कहाँबाट हिमपहिरो आउँछ थाहा हुँदैन । हिमाल आरोहण क्रममा हिँड्दा हिँड्दै कहाँनेर खाल्डोमा परिन्छ, थाहा हुँदैन।”

वन क्षेत्रमा झाँगिंदै आर्थिक अपारदर्शिता

काठ बेचेर वार्षिक करोडौं आम्दानी गर्ने तराईका वनमा ‘वन संवर्धन प्रणालीमा आधारित वन व्यवस्थापन’ को आडमा बढ्दो अपारदर्शी खर्च वनको सुशासनमा चुनौती बन्दैछ।

अरूलाई ओखती बनाउने वैद्यखानाको धुवाँमा निसासिँदै छिमेकी

करीब ४ सय वर्ष पुरानो सरकारी स्वामित्वमा रहेको सिंहदरबार वैद्यखानाबाट निस्कने धुवाँले वरपरका बासिन्दालाई बिरामी बनाउन थालेको भन्दै उनीहरूले उजूरी गरिरहेका छन्।